വാഹനങ്ങളുടെ ഹോൺ മുഴക്കവും ഗതാഗതക്കുരുക്കും പുകമലിനീകരണവും നിറഞ്ഞ നഗരജീവിതത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ചില ഇടങ്ങൾ ലോകത്തുണ്ട്. അവിടുത്തെ ജീവിതത്തിന് റോഡുകൾ അത്ര അനിവാര്യമല്ല. ചിലയിടങ്ങളിൽ കനാലുകളാണ് യാത്രാമാർഗം; മറ്റിടങ്ങളിൽ നദികളും നടപ്പാതകളും. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾക്ക് തന്നെ നിയന്ത്രണമുണ്ട്.
പ്രകൃതിയോടും തനതായ ഭൂപ്രകൃതിയോടും ഇണങ്ങി മനുഷ്യർ ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്ത ഇത്തരം സ്ഥലങ്ങൾ സഞ്ചാരികൾക്ക് കൗതുകക്കാഴ്ചകൾ മാത്രമല്ല, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ നഗരജീവിതത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത മാതൃകകളും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.
റോഡുകളില്ലാത്തതോ റോഡ് ഗതാഗതം പരിമിതമായതോ ആയ ലോകത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ചില സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ ഒരു യാത്ര.
1. ഇക്വിറ്റോസ്, പെറു
റോഡ് വഴി എത്താനാകാത്ത വലിയ നഗരം
ആമസോൺ മഴക്കാടുകളുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇക്വിറ്റോസ് (Iquitos) പെറുവിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലൊന്നാണ്. നഗരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത, രാജ്യത്തെ മറ്റു പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റോഡ് മാർഗമില്ല എന്നതാണ്.
ഇക്വിറ്റോസിലെത്താൻ പ്രധാനമായും വിമാനമാർഗമോ ആമസോൺ നദിയിലൂടെയുള്ള ജലഗതാഗതമോ ആശ്രയിക്കണം. എന്നാൽ നഗരത്തിനുള്ളിൽ റോഡുകളും വാഹനങ്ങളും ഇല്ലെന്നല്ല. നഗരവാസികളുടെ ദൈനംദിന യാത്രയ്ക്കായി മോട്ടോടാക്സികൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വലിയ നഗരങ്ങളിലൊന്നായിട്ടും പുറംലോകവുമായി റോഡ് ബന്ധമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നത് ഇക്വിറ്റോസിനെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഒറ്റപ്പെട്ട നഗരങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. ആമസോൺ കാടുകളും നദികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഈ നഗരജീവിതം നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണ്.
2. ഗൈത്തൂൺ, നെതർലാൻഡ്സ്
റോഡുകൾക്കു പകരം കനാലുകൾ
നെതർലാൻഡ്സിലെ ഗൈത്തൂൺ (Giethoorn) ഒരു യക്ഷിക്കഥയിലെ ഗ്രാമത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന മനോഹരമായ സ്ഥലമാണ്. ഗ്രാമത്തിന്റെ പഴയ കേന്ദ്രഭാഗത്ത് റോഡുകളേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് കനാലുകളും നടപ്പാതകളുമാണ്.
വീടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കനാലുകളും അവയ്ക്ക് കുറുകെയുള്ള മനോഹരമായ പാലങ്ങളും ഗ്രാമത്തിന് സവിശേഷമായ ഭംഗി നൽകുന്നു. പരമ്പരാഗത ബോട്ടുകൾ, ശബ്ദം കുറഞ്ഞ ‘വിസ്പർ ബോട്ടുകൾ’, സൈക്കിളുകൾ, നടപ്പാതകൾ എന്നിവയാണ് ഇവിടെ പ്രധാന യാത്രാമാർഗങ്ങൾ.
വാഹനങ്ങളുമായി എത്തുന്നവർ ഗ്രാമത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തുള്ള പാർക്കിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വാഹനങ്ങൾ നിർത്തിയശേഷമാണ് സാധാരണയായി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്.
കനാലുകൾക്കു കുറുകെയുള്ള നൂറുകണക്കിന് പാലങ്ങളും പച്ചപ്പിനിടയിലെ മനോഹരമായ വീടുകളും ചേർന്ന് ഗൈത്തൂണിനെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആകർഷകമായ ജലഗ്രാമങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റുന്നു.
3. വെനീസ്, ഇറ്റലി
കനാലുകൾ തന്നെ നഗരത്തിന്റെ വഴികൾ
റോഡുകൾക്ക് പകരം ജലപാതകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ആദ്യം ഓർമയിലെത്തുന്ന പേര് വെനീസ് (Venice) തന്നെയാണ്.
ഇറ്റലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള വെനീസ് നിരവധി ചെറിയ ദ്വീപുകളെ പാലങ്ങളും കനാലുകളും ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രകേന്ദ്രത്തിൽ സാധാരണ കാറുകൾക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഇവിടെ ഗൊണ്ടോളകൾ, വാട്ടർ ടാക്സികൾ, വാട്ടർ ബസുകൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഗതാഗത മാർഗങ്ങൾ. ഇടുങ്ങിയ നടപ്പാതകളിലൂടെയും പാലങ്ങളിലൂടെയും കാൽനടയായും ആളുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നൂറ്റാണ്ടുകളായുള്ള ചരിത്രവും അതുല്യമായ വാസ്തുവിദ്യയും കനാലുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന വള്ളങ്ങളും ചേർന്ന് വെനീസിനെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ നഗരങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.
4. ഗുലാങ്ക്യു, ചൈന
വാഹനങ്ങളില്ലാത്ത പൈതൃക ദ്വീപ്
ചൈനയിലെ സിയാമെൻ നഗരത്തിന് സമീപമുള്ള ഗുലാങ്ക്യു (Gulangyu) പ്രകൃതിഭംഗിക്കും ചരിത്രപരമായ കെട്ടിടങ്ങൾക്കും സംഗീത പാരമ്പര്യത്തിനും പേരുകേട്ട ദ്വീപാണ്.
ദ്വീപിൽ സാധാരണ മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾക്ക് കടുത്ത നിയന്ത്രണമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ കാൽനടയാത്രയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചില സേവനങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രത്യേക വൈദ്യുത വാഹനങ്ങളും കാണാം.
ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ, മനോഹരമായ ഇടവഴികൾ, കടൽക്കാഴ്ചകൾ, പിയാനോ പാരമ്പര്യം എന്നിവ ഗുലാങ്ക്യുവിനെ വ്യത്യസ്തമായൊരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നു.
റോഡുകളില്ലാത്തതിന്റെ പിന്നിലെ കഥ
ഈ സ്ഥലങ്ങളെല്ലാം ഒരേ രീതിയിൽ ‘റോഡുകളില്ലാത്തവ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാനാകില്ല. ചിലയിടങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായും റോഡുകളില്ലാത്തതിനെക്കാൾ റോഡ് ഗതാഗതം പരിമിതമാണ്. മറ്റുചില സ്ഥലങ്ങളിൽ നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രകേന്ദ്രത്തിൽ മാത്രമാണ് വാഹനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണം.
എങ്കിലും ഇവയ്ക്കെല്ലാം പൊതുവായി പറയാവുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്,മനുഷ്യരുടെ സഞ്ചാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഭൂമിശാസ്ത്രവും പ്രകൃതിയും ചരിത്രവും ചേർന്നാണ്.
ഇക്വിറ്റോസിൽ ആമസോൺ നദിയും കാടുകളും ഗതാഗതത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നു. ഗൈത്തൂണിൽ കനാലുകൾ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വെനീസിൽ ജലപാതകൾ നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തോടൊപ്പം വളർന്നു. ഗുലാങ്ക്യുവിൽ വാഹന നിയന്ത്രണം ദ്വീപിന്റെ പൈതൃകാന്തരീക്ഷം സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
ഭാവിയിലെ നഗരങ്ങൾക്ക് ഒരു പാഠം
റോഡുകളും വാഹനങ്ങളും ആധുനിക ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളാണെന്ന് നാം കരുതുന്നു. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ ഈ സ്ഥലങ്ങൾ മറ്റൊരു സാധ്യതയാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
കുറഞ്ഞ വാഹനങ്ങൾ, കൂടുതൽ കാൽനടയാത്ര, പൊതുഗതാഗതത്തിന് പ്രാധാന്യം, പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങുന്ന നഗരാസൂത്രണം,ഇവയെല്ലാം ഭാവിയിലെ നഗരങ്ങൾ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട വിഷയങ്ങളാണ്.
റോഡുകളുടെ അഭാവം ഇവിടുത്തെ ജീവിതത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയില്ല. മറിച്ച്, ഓരോ സ്ഥലവും സ്വന്തം ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ ഗതാഗതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.
കനാലുകൾ വഴികളാകുമ്പോൾ, നദികൾ യാത്രാമാർഗമാകുമ്പോൾ, നടപ്പാതകൾ നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയമാകുമ്പോൾ,റോഡുകളില്ലാത്ത ലോകം മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ അതിമനോഹരമായൊരു ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നു.
രാജീവൻ കാഞ്ഞങ്ങാട്
