ആത്മവിദ്യാലയത്തിന്റെ അനശ്വരശബ്ദം

കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ അനുസ്മരണം

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ സുവർണകാലത്തെ ഓർമ്മിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലേക്ക് ആദ്യം ഒഴുകിയെത്തുന്ന ചില ശബ്ദങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ അതീവ വ്യത്യസ്തവും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ ശബ്ദമാണ് കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ എന്ന മഹാഗായകന്റേത്. ഭക്തിയും ദാർശനികതയും വിഷാദവും ജീവിതാനുഭവങ്ങളും ഒരുപോലെ സ്വരത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ അനശ്വരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

1930 ഡിസംബർ 4-ന് കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലെ തിരുവട്ടാറിൽ ജനിച്ച കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ ബാല്യകാലം മുതൽ സംഗീതവുമായി ആത്മബന്ധം സ്ഥാപിച്ചവനായിരുന്നു. ശാസ്ത്രീയസംഗീതത്തിൽ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം പതിമൂന്നാം വയസ്സിൽ തന്നെ തിരുവട്ടാറിലെ ആദികേശവക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ തിരുവിതാംകൂർ പ്രക്ഷേപണനിലയത്തിൽ കർണാടകസംഗീതം ആലപിച്ചതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതം കൂടുതൽ വിശാലമായി. പിന്നീട് ആകാശവാണിയിലൂടെ നിരവധി ലളിതഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ച് സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.

വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും അദ്ദേഹം മികവ് തെളിയിച്ചു. ബി.എ., എൽ.ടി. ബിരുദങ്ങൾ നേടിയ ശേഷം മാതാപിതാക്കൾ സ്ഥാപിച്ച തിരുവട്ടാർ സ്കൂളിന്റെ പ്രധാനാധ്യാപകനായും മാനേജരായും പ്രവർത്തിച്ചു. അധ്യാപനവും സംഗീതവും ഒരുപോലെ ആത്മസമർപ്പണത്തോടെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം കലയും കര്‍ത്തവ്യബോധവും കൈകോർക്കുന്ന മനോഹര ഉദാഹരണമായിരുന്നു.

1953-ൽ പൊൻകതിർ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സിനിമാഗാനരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന കമുകറ പിന്നീട് മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ അവിഭാജ്യസാന്നിധ്യമായി മാറി. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ ജനഹൃദയങ്ങളിൽ അനശ്വരനാക്കിയത് ഹരിശ്ചന്ദ്ര എന്ന ചിത്രത്തിലെ “ആത്മവിദ്യാലയമേ, അവനിയിൽ ആത്മവിദ്യാലയമേ” എന്ന ഗാനമാണ്. ആത്മീയതയും ജീവിതദർശനവും ആഴത്തിൽ സ്പർശിച്ച ഈ ഗാനം കമുകറയുടെ ശബ്ദത്തിലൂടെ മലയാളിയുടെ ആത്മാവിലേക്കെത്തി. അതുപോലെ ഭക്തകുചേലയിലെ “ഈശ്വരചിന്തയിതൊന്നേ മനുജനു ശാശ്വതമീയുലകിൽ” എന്ന ഗാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനമികവിന്റെ ഉജ്ജ്വലസാക്ഷ്യമായി മാറി.

കമുകറയുടെ ശബ്ദത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവമുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ ഭക്തിയുടെ നിശ്ചലതയും ദുഃഖത്തിന്റെ മൃദുത്വവും ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ആഴവും ഒത്തുചേർന്നിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം ആലപിച്ച ഗാനങ്ങൾ കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും മാഞ്ഞുപോയില്ല. “ഏകാന്തതയുടെ അപാരതീരം”, “മാതളമലരേ”, “മനുഷ്യൻ കൊതിക്കുന്നു ദൈവം വിധിക്കുന്നു”, “ആരറിവൂ ആരറിവൂ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ അതേ തീവ്രതയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു.

യുഗ്മഗാനങ്ങളിലും കമുകറ അതുല്യനായിരുന്നുവെന്ന് പറയാതെ വയ്യ. കെ. ജെ. യേശുദാസ്, എസ്. ജാനകി, പി. സുശീല, പി. ലീല തുടങ്ങിയ ഗായകരോടൊപ്പം ആലപിച്ച ഗാനങ്ങൾ മലയാളസംഗീതത്തിന്റെ അമൂല്യസമ്പത്തായി ഇന്നും വിലമതിക്കപ്പെടുന്നു. സഹഗായകരുടെ ശബ്ദത്തെ മറികടക്കാതെ, അതോടൊപ്പം ലയിച്ച് സംഗീതത്തെ മനോഹരമാക്കുന്ന വിനയപൂർണമായ ആലാപനശൈലിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.

1993-ൽ കിളിവാതിൽ എന്ന ചിത്രത്തിനുവേണ്ടി ആലപിച്ച “കാശേ നീയാണു ദൈവം” എന്ന ഗാനമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാനചലച്ചിത്രഗാനം. 1995 മെയ് 26-ന് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞുവെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളിയുടെ ഓർമ്മകളിൽ ജീവിക്കുന്നു.

കാലം എത്ര മുന്നോട്ടുപോയാലും ചില ശബ്ദങ്ങൾ ഒരിക്കലും മങ്ങിപ്പോകില്ല. ആത്മാവിനെ സ്പർശിക്കുന്ന ആ സ്വരമാധുര്യം കൊണ്ടാണ് കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ മലയാളസംഗീതചരിത്രത്തിൽ ഇന്നും അനശ്വരനായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

ഹിമ.വി.മുംബൈ