വിശ്വാസത്തിന്റെ മഹാപ്രവാഹവും ആത്മശുദ്ധിയുടെ പുണ്യകാലവും
വൃശ്ചികമാസത്തിന്റെ പുലരിയോടെ കേരളത്തിന്റെ ആത്മീയാന്തരീക്ഷം ഭക്തിസാന്ദ്രമാകുന്നു. നാടും നഗരവും ഒരുപോലെ അയ്യപ്പശരണ മന്ത്രങ്ങളാൽ മുഖരിതമാകുമ്പോൾ, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ മലനിരകളിലുള്ള ശബരിമല സന്നിധാനത്തേക്ക് ഭക്തിയുടെ മഹാപ്രവാഹം ഒഴുകിത്തുടങ്ങുന്നു. കറുത്ത വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ് കഴുത്തിൽ തുളസിമാലയുമായി, മനസ്സുനിറയെ അയ്യപ്പസ്മരണയുമായി ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ മലചവിട്ടാനെത്തുന്നു. ‘സ്വാമിയേ ശരണമയ്യപ്പാ’ എന്ന ഒരേയൊരു മന്ത്രത്തിൽ മനസ്സും ശരീരവും സമർപ്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ തീർത്ഥാടനം വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആത്മസമർപ്പണത്തിന്റെയും സഹനത്തിന്റെയും അതുല്യമായ സംഗമമാണ്.
41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ശബരിമല മണ്ഡലകാലം കേവലം ഒരു ആരാധനാകാലമല്ല. മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളെയും ജീവിതരീതികളെയും ശുദ്ധീകരിച്ച് ആത്മീയമായ ഉന്നതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ പുണ്യകാലം കൂടിയാണിത്. ജാതി, മതം, സമ്പത്ത്, സാമൂഹികപദവി തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ മറന്ന് എല്ലാവരും ഒരേ ലക്ഷ്യത്തോടെ മുന്നേറുന്ന ശബരിമല തീർത്ഥാടനം ഭാരതീയ ആത്മീയപാരമ്പര്യത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായമാണ്.
പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിൽ സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏകദേശം 1260 അടി ഉയരത്തിലാണ് പ്രസിദ്ധമായ ശബരിമല ശ്രീധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നിബിഡവനങ്ങളും മലനിരകളും പുണ്യനദിയായ പമ്പയും ചേർന്നൊരുക്കുന്ന പ്രകൃതിദൃശ്യം ഈ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രത്തിന് സവിശേഷമായ ആത്മീയാന്തരീക്ഷം പകരുന്നു.
ഐതിഹ്യവും വിശ്വാസവും
ശബരിമലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് മണികണ്ഠന്റെയും മഹിഷിയുടെയും കഥ. പന്തളം രാജാവായ രാജശേഖരന് പമ്പാതീരത്ത് നിന്ന് ലഭിച്ച മണികണ്ഠൻ വളർന്ന് മഹിഷി എന്ന അസുരസ്ത്രീയെ വധിച്ച് ധർമ്മം പുനഃസ്ഥാപിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. തുടർന്ന് രാജാവിന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ശബരിമലയിൽ ധ്യാനനിരതനായി അയ്യപ്പൻ കുടികൊണ്ടുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.
ശബരിമലയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അതിന്റെ ആത്മീയസന്ദേശമാണ്. ജാതിമതഭേദമന്യേ മനുഷ്യരെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ഈ പുണ്യസന്നിധാനം സമത്വത്തിന്റെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ക്ഷേത്രസന്നിധാനത്തിലെ ‘തത്വമസി’ എന്ന മഹാവാക്യം ‘അത് നീ തന്നെയാകുന്നു’ എന്ന അദ്വൈതസന്ദേശമാണ് പകരുന്നത്. ഓരോ മനുഷ്യനിലും ദൈവികചൈതന്യം കുടികൊള്ളുന്നുവെന്ന മഹത്തായ ദർശനത്തിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തൽ കൂടിയാണിത്.
41 ദിവസത്തെ വ്രതം: ആത്മശുദ്ധിയുടെ വഴിത്താര
ശബരിമല തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ ആത്മാവ് 41 ദിവസത്തെ വ്രതാനുഷ്ഠാനമാണ്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുളസിമാലയോ രുദ്രാക്ഷമാലയോ ധരിച്ച് ഗുരുസ്വാമിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഭക്തർ വ്രതം ആരംഭിക്കുന്നു. മാല ധരിക്കുന്നതോടെ ഭക്തൻ അയ്യപ്പന്റെ പ്രതിനിധിയായി മാറുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. തുടർന്ന് ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും അച്ചടക്കവും ആത്മനിയന്ത്രണവും പാലിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കുക, സസ്യാഹാരം മാത്രം കഴിക്കുക, മദ്യവും മറ്റ് ലഹരിവസ്തുക്കളും പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുക, രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും കുളിച്ച് പ്രാർത്ഥന നടത്തുക, ശരണമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുക എന്നിവയാണ് പ്രധാന വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ. കറുപ്പ്, നീല തുടങ്ങിയ ഇരുണ്ട നിറങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നതും ക്ഷൗരം ഒഴിവാക്കുന്നതും പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്.
എന്നാൽ വ്രതത്തിന്റെ യഥാർഥ മഹത്വം ബാഹ്യമായ ആചാരങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. മനസ്സിലെ അഹങ്കാരം, കോപം, അസൂയ, വിദ്വേഷം തുടങ്ങിയ ദുർഗുണങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്നേഹം, ക്ഷമ, സഹാനുഭൂതി, വിനയം എന്നിവ ജീവിതത്തിൽ വളർത്തിയെടുക്കുക എന്നതാണ് അതിന്റെ അന്തഃസത്ത. മറ്റുള്ളവരെ അയ്യപ്പനായി കാണുകയും പരസ്പരം ‘സ്വാമി’ എന്ന് അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ മഹത്തായ സന്ദേശമാണ് പ്രാവർത്തികമാകുന്നത്.
ഇരുമുടിക്കെട്ടും പതിനെട്ടാംപടിയും
ശബരിമല തീർത്ഥാടനത്തിലെ അവിഭാജ്യഘടകമാണ് ഇരുമുടിക്കെട്ട്. ഗുരുസ്വാമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പൂജകൾ നടത്തി തയ്യാറാക്കുന്ന ഇരുമുടിക്കെട്ടിന് രണ്ട് അറകളുണ്ട്. മുൻകെട്ടിൽ അയ്യപ്പസ്വാമിക്കുള്ള നെയ്ത്തേങ്ങയും പൂജാദ്രവ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തുമ്പോൾ പിൻകെട്ടിൽ യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും മറ്റും സൂക്ഷിക്കുന്നു. ഭക്തന്റെ സമർപ്പണത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ് ഇരുമുടിക്കെട്ട്.
പമ്പാനദിയിൽ പുണ്യസ്നാനം നടത്തി നീലിമലയും അപ്പാച്ചിമേടും പിന്നിട്ട് സന്നിധാനത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ഓരോ ഭക്തനും മറക്കാനാവാത്ത ആത്മീയാനുഭവമാണ്. പതിനെട്ടാംപടി ചവിട്ടി അയ്യപ്പദർശനം നടത്തുക എന്നത് ഓരോ ഭക്തന്റെയും ജീവിതത്തിലെ പരമപ്രധാനമായ ആഗ്രഹമാണ്.
ശബരിമലയിലെ പതിനെട്ടാംപടിക്ക് ആഴമേറിയ ആത്മീയപ്രാധാന്യമുണ്ട്. മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ അജ്ഞാനം, അഹങ്കാരം, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയ ദോഷങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ആത്മീയമായ ഉയർച്ചയിലേക്ക് എത്തുന്നതിനുള്ള പ്രതീകാത്മക പാതയായാണ് ഈ പടികളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. ഇരുമുടിക്കെട്ടുമായി പതിനെട്ടാംപടി കയറുന്ന ഭക്തൻ തന്റെ അഹങ്കാരവും ലൗകികചിന്തകളും അയ്യപ്പസന്നിധിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ ആചാരത്തിന്റെ ആത്മീയസാരം.
മണ്ഡലപൂജയും മകരവിളക്കും: ഭക്തിയുടെ മഹോത്സവം
മണ്ഡലകാലത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങാണ് മണ്ഡലപൂജ. ആറന്മുള പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന തങ്ക അങ്കി ഘോഷയാത്രയായി ശബരിമലയിലെത്തിച്ച് അയ്യപ്പവിഗ്രഹത്തിൽ ചാർത്തിയാണ് മണ്ഡലപൂജ നടത്തുന്നത്. ഭക്തിനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങോടെ 41 ദിവസത്തെ മണ്ഡലവ്രതത്തിന് സമാപനമാകുന്നു.
തുടർന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മകരവിളക്ക് മഹോത്സവം ശബരിമലയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആത്മീയാഘോഷമാണ്. മകരസംക്രമദിനത്തിലെ വിശേഷാൽ പൂജകളും മകരജ്യോതി ദർശനവുമാണ് ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണം. പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ മകരജ്യോതി തെളിയുന്നുവെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ മലനിരകളിൽ ഒത്തുചേരുന്നു. ആകാശത്തേക്ക് കണ്ണും മനസ്സിൽ അയ്യപ്പനാമവും നിറച്ച് കാത്തുനിൽക്കുന്ന ഭക്തജനങ്ങളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിന്റെ ആഴവും തീക്ഷ്ണതയും വിളിച്ചോതുന്നു.
2026-27 വർഷത്തെ തീർത്ഥാടനകാലത്ത് നവംബർ 16-ന് വൈകുന്നേരം ശബരിമല നട തുറന്നു. നവംബർ 17-ന് വൃശ്ചികം ഒന്നോടെ മണ്ഡലകാലം ആരംഭിച്ചു. ഡിസംബർ 27-നാണ് മണ്ഡലപൂജ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഡിസംബർ 30-ന് മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിനായുള്ള നടതുറക്കലും 2027 ജനുവരി 14-ന് മകരവിളക്ക് മഹോത്സവവും നടക്കും.
പ്രകൃതിസംരക്ഷണം: ഓരോ തീർത്ഥാടകന്റെയും കടമ
പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യസമ്പന്നമായ വനമേഖലയിലാണ് ശബരിമല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അതിനാൽ ഭക്തിയോടൊപ്പം പ്രകൃതിയോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വവും ഓരോ തീർത്ഥാടകനും നിർവഹിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പ്ലാസ്റ്റിക് വസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം ഒഴിവാക്കുക, മാലിന്യങ്ങൾ വനമേഖലയിൽ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കുക, പമ്പാനദിയും മറ്റ് ജലസ്രോതസ്സുകളും മലിനമാക്കാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ എല്ലാവരും ജാഗ്രത പുലർത്തണം.
ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും സുഗമമായ ദർശനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വെർച്വൽ ക്യൂ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക സംവിധാനത്തിലൂടെ മുൻകൂട്ടി ബുക്കിംഗ് നടത്തുകയും ആരോഗ്യപരമായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും അധികൃതരുടെ നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സുരക്ഷിതമായ തീർത്ഥാടനത്തിന് അനിവാര്യമാണ്.
പ്രകൃതിയുടെ മടിത്തട്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പുണ്യസങ്കേതത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിസന്തുലിതാവസ്ഥ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നത് ഭക്തിയുടെ ഭാഗമായിത്തന്നെ കാണണം. വനവും വന്യജീവികളും പുഴകളും മലകളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് വരുംതലമുറകൾക്കും ഈ പുണ്യയാത്രയുടെ സൗന്ദര്യവും വിശുദ്ധിയും അനുഭവിക്കാനാകുന്നത്.
വിശ്വാസത്തിനപ്പുറം മാനവികതയുടെ സന്ദേശം
ശബരിമല മണ്ഡലകാലത്തിന്റെ മഹത്വം അവിടുത്തെ പൂജകളിലും ആചാരങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ നല്ല മനുഷ്യനാക്കുക എന്നതാണ് ഈ പുണ്യകാലത്തിന്റെ യഥാർഥ സന്ദേശം. 41 ദിവസത്തെ വ്രതത്തിലൂടെ നേടിയെടുക്കുന്ന ആത്മസംയമനവും സഹനശീലവും പരസ്പരസ്നേഹവും തീർത്ഥാടനം അവസാനിക്കുന്നതോടെ അവസാനിക്കേണ്ടതല്ല. അവ ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ നിമിഷത്തിലും പ്രതിഫലിക്കണം.
സമ്പന്നനെന്നോ ദരിദ്രനെന്നോ വ്യത്യാസമില്ലാതെ, പദവികളുടെയും പദവിനാമങ്ങളുടെയും വേർതിരിവുകളില്ലാതെ എല്ലാവരും ഒരേ വേഷത്തിൽ ഒരേ മന്ത്രം ഉരുവിട്ട് മലകയറുന്നു. കഠിനമായ കാനനപാതകളും ശാരീരികമായ ക്ലേശങ്ങളും പിന്നിട്ട് സന്നിധാനത്തിലെത്തുമ്പോൾ ഓരോ ഭക്തന്റെയും മനസ്സിൽ നിറയുന്നത് ഒരേയൊരു വികാരമാണ് , അയ്യപ്പനോടുള്ള അചഞ്ചലമായ സമർപ്പണം.
അഹങ്കാരത്തിന്റെ ചങ്ങലകൾ പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞ് വിനയത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനും വിദ്വേഷത്തിന്റെ ഇരുട്ടകറ്റി സ്നേഹത്തിന്റെ വെളിച്ചം പകരാനും മനുഷ്യനെ പ്രാപ്തനാക്കുന്ന ആത്മീയാനുഭവമാണ് ശബരിമല മണ്ഡലകാലം. മനുഷ്യൻ തന്നിലെ തിന്മകളെ ജയിച്ച് നന്മയുടെ വഴിയിലേക്ക് ഉയരുമ്പോഴാണ് യഥാർഥത്തിൽ അയ്യപ്പദർശനം സഫലമാകുന്നത്.
മലകയറുന്നത് കാലുകൾകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, മനസ്സുകൊണ്ടു കൂടിയാണ്. പതിനെട്ടാംപടി ചവിട്ടുന്നത് പടികൾ കയറിയെത്തുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, അഹങ്കാരവും അജ്ഞാനവും ഉപേക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു കൂടിയാണ്. ഓരോ ചുവടും ആത്മശുദ്ധിയിലേക്കും ഓരോ ശരണവിളിയും ആത്മസമർപ്പണത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ശബരിമലയിലേക്കുള്ള ഓരോ യാത്രയും ഒരു പുതിയ മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള ആത്മീയയാത്രയാണ്.
വിശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം ഹൃദയങ്ങളിൽ നിറച്ച്, സ്നേഹത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും സന്ദേശം ലോകത്തിന് പകർന്നുനൽകുന്ന ശബരിമല മണ്ഡലകാലം മനുഷ്യനന്മയുടെ മഹത്തായ ആഘോഷമായി എന്നും നിലനിൽക്കട്ടെ.
സ്വാമിയേ ശരണമയ്യപ്പാ
രാജീവൻ കാഞ്ഞങ്ങാട്

